پس از حضور مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در ژنو دو تماس تلفنی بین او و عراقچی برقرار شد و آنگونه که وزیر امور خارجه میگوید ایران به تعامل با آژانس برای حل مسائل فنی و یافتن مسیر توافق شده برای بستن شکافهای باقیمانده ادامه خواهد داد.
گروسی در ژنو و رایزنی با عراقچی، توافقی با آژانس در راه است؟
گروسی در ژنو و رایزنی با عراقچی «من در تماس مستقیم با رافائل گروسی هستم و پیشنهادات او را دریافت میکنم.» این را وزیر امور خارجه ایران سیدعباس عراقچی در گفتوگو با شبکه تلویزیونی آمریکایی ان.بی.سی گفت.عراقچی دوشنبه ۲۷ بهمنماه ۱۴۰۴ پس از ورود به ژنو برای حضور در دومین دور مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا […]
گروسی در ژنو و رایزنی با عراقچی
«من در تماس مستقیم با رافائل گروسی هستم و پیشنهادات او را دریافت میکنم.» این را وزیر امور خارجه ایران سیدعباس عراقچی در گفتوگو با شبکه تلویزیونی آمریکایی ان.بی.سی گفت.عراقچی دوشنبه ۲۷ بهمنماه ۱۴۰۴ پس از ورود به ژنو برای حضور در دومین دور مذاکرات غیرمستقیم با آمریکا با واسطه عمان، اعلام کرد که همراه با متخصصان هستهای کشور با رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای مباحث دقیق فنی دیدار خواهد کرد و در نهایت همان روز عراقچی در محل اقامتش گروسی را به حضور پذیرفت. گفتوگویی که گروسی آن را «مذاکرات فنی عمیق» در راستای آمادهسازی برای مذاکرات ژنو خواند.
آخرین باری که عراقچی و گروسی با یکدیگر دیدار کرده بودند به زمان برگزاری هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک بازمیگردد. گروسی ۳۱ شهریورماه با حضور در دفتر نمایندگی دائم ایران در سازمان ملل در نیویورک با عراقچی دیدار و درباره برنامه هستهای ایران گفتوگو کرد و یک روز بعد در اول مهرماه و برای دومین بار با عراقچی ملاقات کرد. دیداری که پس از نشست عراقچی با وزرای خارجه ۳ کشور اروپایی و کایا کالاس مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در نیویورک انجام شد.البته پیش از تحولات اخیر در ژنو، اسماعیل بقائی در نشستهای هفتگی با خبرنگاران و در پاسخ به سؤالات آنها به کرات اعلام کرد که تماسها با آژانس برقرار است و یکی از وظایف نمایندگی ما در وین تنظیم روابط و برقراری تماس با آژانس بینالمللی انرژی اتمی است. وی همچنین چند بار به صراحت گفت که ایران در رابطه با آژانس نیاز به میانجیگر ندارد.در این میان و در اوایل دیماه نیز نمایندگی دائم ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی در پی یاوهگوییهای اخیر ترامپ علیه ایران، در نامهای به مدیرکل آژانس نسبت به عواقب شدید این تهدیدات بر رژیم جهانی عدم اشاعه هشدار داد.
آنگونه که وزارت امور خارجه ایران پس از دیدار روز دوشنبه در ژنو اعلام کرد برخی موضوعات فنی مرتبط با همکاریهای ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در چارچوب تعهدات پادمانی ایران و وفق قانون مصوب مجلس در این دیدار مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت. در این دیدار که کاظم غریبآبادی معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه نیز حضور داشت، نقطهنظرات فنی ایران در رابطه با مذاکرات هستهای غیرمستقیم ایران و آمریکا مطرح شد.مدیرکل آژانس پس از این دیدار به وین بازگشت و صبح سهشنبه ۲۸ بهمن ماه ۱۴۰۴ مجددا به ژنو بازگشت و با استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ و مذاکره کننده این کشور گفتوگو کرد و پس از شروع مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با واسطه عمان، در محل مذاکرات یعنی سفارت عمان در ژنو حضور یافت.
مذاکراتی که سه ساعت و نیم به طول انجامید و عراقچی در پایان این مذاکرات را نسبت به مذاکرات مسقط (مذاکرات دور نخست) مثبت خواند و گفت که ایدههای مختلفی مطرح و این ایدهها به صورت جدی مورد بحث واقع شد و نهایتاً ما بر یکسری اصول راهنما توانستیم موافقت کلی پیدا کنیم که از این به بعد براساس آن اصول حرکت خواهیم کرد و وارد متن یک توافق احتمالی خواهیم شد.او البته یادآور شد: این بدان معنا نیست که به سرعت میتوانیم به توافق برسیم، ولی حداقل مسیر شروع شده است. امیدواریم هر چه زودتر این کار انجام شود و آمادگی داریم که برای آن وقت کافی بگذاریم… شاید ظرف یک هفته با کمی بیشتر بتوانیم مذاکرات جدی بر سر متن را آغاز کنیم و به نتیجه برسیم.
* تعامل با آژانس باید فنی و بیطرفانه باشد
عراقچی همچنین سهشنبه در نشست کنفرانس خلع سلاح در مقر سازمان ملل در ژنو طی سخنانی درباره همکاری با آژانس اعلام کرد که «ایران به گفتوگوی سازنده و تعامل با آژانس برای حل مسائل فنی و یافتن مسیر توافق شده برای بستن شکافهای باقیمانده ادامه خواهد داد.»او بار دیگر تعهد ایران به همکاری با آژانس در چارچوب تعهدات قانونیاش را مورد تأکید قرار داد و افزود: ایران از اعضای مؤسس آژانس و از دولتهای عضو NPT است. برنامه هستهای صلحآمیز ایران تحت تدابیر نظارتی گسترده و بیسابقه آژانس قرار داشته و همکاری ما همواره مبتنی بر حرفهایگری، شفافیت و احترام به حاکمیت ملی بوده است. ایران معتقد است تعامل سازنده با آژانس باید صرفاً فنی و بیطرفانه باقی بماند و از فشارهای سیاسی یا تفسیرهای گزینشی به دور باشد.
* بازرسی از تأسیسات آسیبدیده
وی حمله ژوئن (خرداد و تیر) اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهای تحت پادمان ایران را نیز مورد اشاره قرار داد و یادآور شد: نه اساسنامه آژانس و نه موافقتنامه جامع پادمان، راهنمایی درباره نحوه بازرسی از تأسیساتی که هدف چنین حملاتی قرار گرفتهاند، ارائه نمیکند. بر این اساس، بازرسی از این تأسیسات نیازمند چارچوبی مورد توافق متقابل بین ایران و آژانس است، موضوعی که در حال کار روی آن هستیم.رئیس دستگاه دیپلماسی دیدارش با گروسی در ژنو را نیز مورد اشاره قرار داد و افزود: گفتوگویی فنی با رافائل گروسی داشتیم و درباره همکاریهای ایران و آژانس گفتوگو کردیم. همچنین نقش آژانس در کمک به دستیابی به توافقی مورد توافق بین ایران و آمریکا را بررسی کردیم.
* نقش سازنده گروسی در ژنو
رئیس دستگاه دیپلماسی همچنین در گفتوگو با شبکه ان.بی.سی درباره اقداماتی که تضمینکننده صلحآمیز باقی ماندن برنامه هستهای ایران است، هم گفت: هم تعهدات فنی وجود دارد و هم تعهدات سیاسی و اقدامات فنی که باید انجام شود تا اطمینان حاصل شود این برنامه صرفاً برای اهداف صلحآمیز است و اکنون روی همین مسائل فنی کار میکنیم. به همین دلیل رافائل گروسی در مذاکرات اخیر نقش بسیار سازندهای ایفا کرد تا از طریق ارائه پیشنهادهای فنی بتواند به حل این مسئله کمک کند. بنابراین قطعاً اقدامهای فنی وجود دارد که میتوان انجام داد و تضمین کرد که برنامه ایران حتی نتواند منحرف شود، این همان کاری است که در سال ۲۰۱۵ انجام دادیم و معتقدم میتوانیم دوباره آن را انجام دهیم، حتی به شکلی بهتر.وی عنوان کرد: این همان چیزی است که در حال حاضر روی آن کار میکنیم. من به تیم خود دستور دادهام، که روی جنبههای مختلف یک توافق احتمالی کار کنند. من در تماس مستقیم با رافائل گروسی هستم، پیشنهادات او را دریافت میکنم و همچنین با طرف گفتوگوی خوداستیو ویتکاف و جرد کوشنر در تماس هستم و هر زمان لازم باشد دوباره با هم خواهیم نشست.
* دو تماس تلفنی در کمتر از یک هفته
از زمانی که عراقچی و گروسی در ژنو دیدار کردند دو طرف دو تماس تلفنی برقرار کردند. نخستین تماس چهارشنبه ۲۹ بهمن ماه ۱۴۰۴ و یک روز پس از مذاکرات ژنو صورت گرفت و دومین رایزنی تلفنی هم دیشب (دوم اسفندماه) برقرار شد.براساس اعلام وزارت خارجه ایران، در گفتوگوی تلفنی چهارشنبه مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز با ارزیابی مثبت از نتایج نشست ژنو، آمادگی این نهاد را برای همکاری در مسیر شکلگیری چارچوب مذاکراتی اعلام کرد و دو طرف همچنین با مرور نتایج نشست ژنو، درباره سازوکارها و الزامات تدوین پیشنویس یک چارچوب مذاکراتی رایزنی کردند.در دومین رایزنی تلفنی آنگونه که وزارت خارجه ایران اعلام کرد درباره آخرین تحولات مرتبط با روند مذاکرات هستهای ایران و آمریکا گفتوگو شد و عراقچی بر عزم ایران برای تعامل سازنده و بهرهگیری از دیپلماسی برای تامین حقوق و منافع مشروع ملت ایران در حوزه انرژی صلحآمیز هستهای وفق معاهده منع اشاعه و حقوق بینالمل تأکید کرد.
* اظهارات گروسی
در این مدت نیز شاهد اظهاراتی از سوی گروسی بودیم از جمله در گفتوگو با فاکس نیوز که گفت: «برای اینکه توافقی وجود داشته باشد لازم است که ما چک کنیم که در آنجا (تأسیسات هستهای ایران) چه چیزهایی وجود دارد و در چه وضعیتی هستند و اطمینان حاصل کنیم که هیچ انحرافی در این مواد حساس صورت نگرفته». گروسی همچنین به تلویزیون بلومبرگ اعلام کرد که آژانس در مورد پیشنهادهای مشخصی با عراقچی برای بازرسی از سایتهایی که در ماه ژوئن توسط اسرائیل و آمریکا بمباران شده بودند، گفتوگو کرده است و افزود: «زمان زیادی وجود ندارد، اما ما در حال کار بر روی چیزی مشخص هستیم. آژانس چند راهحل پیشنهاد کرده است.»مدیرکل آژانس همچنین در گفتوگو با شبکه فرانسوی السیآی عنوان کرد که شاهد تمایل هر دو طرف برای رسیدن به توافق بوده، «اما واضح است که چنین توافقی بسیار پیچیده است».
* بازرسیهای آژانس
پس از حمله رژیم صهیونیستی و متعاقب آن آمریکا به تأسیسات هستهای فردو، نطنز، اصفهان و اراک و در پی تصویب قانون الزام دولت به تعلیق همکاری با آژانس مشتمل بر ماده واحده و دو تبصره در چهارم تیرماه در مجلس شورای اسلامی، همکاریهای ایران و آژانس متوقف شد. بعد از سه دور رایزنی بین ایران و این نهاد، نهایتا ۱۸ شهریورماه تفاهمنامهای بین ایران و آژانس توسط عراقچی و گروسی در قاهره به امضا رسید و در این مدت بازرسان آژانس در نیروگاه بوشهر و راکتور تحقیقاتی تهران حضور یافتند. تفاهمی که عمر چندانی نداشت و با اجرایی شدن مکانیسم اسنپبک (ماشه) توسط سه کشور اروپایی (آلمان، فرانسه و انگلیس)، این تفاهمنامه هم به گفته دبیر شورای عالی امنیت ملی علی لاریجانی «کان لم یکن» شد.البته در این مدت بازرسیهای آژانس از تأسیساتی که مورد حمله قرار نگرفتهاند با توجه به درخواست آژانس و با تأیید شورای عالی امنیت ملی برقرار بوده است. آنچنانکه اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه ششم آبان ماه گفت: مبنای همکاری ما با آژانس در شرایط کنونی قانون مصوب مجلس با هماهنگی شورای عالی امنیت ملی است. مواردی که آژانس درخواست داشته باشد، باید بررسی شود و براساس تصمیمات شورای عالی امنیت ملی، این کار انجام خواهد گرفت.
برای نوشتن دیدگاه باید وارد بشوید.